De Bounderei, dramadriehoek

In welk gedragspatroon schiet jij?  De rol van het slachtoffer (blog 1)

Welke gevoel komt bij jou naar boven? 

In deze bijzondere tijd komen er allerlei verschillende gedragingen en gedachten naar boven die we tot op heden niet onder ogen wilden of durfden te komen. Of je nu:

  • met het hele gezin thuis zit, tegelijkertijd aan het werk bent en je kinderen lesgeeft
  • je helemaal alleen thuis bent en je in een sociaal isolement terecht bent gekomen (dit geldt voor ouderen maar zeker ook voor jongeren en alleen gaanden)
  • in een vitale sector werkt
  • je zorgen maakt over de toekomst

Gevoelens die naar boven komen en je tot op heden hebt weggeduwd kun je niet meer terugduwen. Je gevoelens kondigen aan dat ze gezien en gehoord mogen worden. Er is geen keuze meer dan je over te geven en er gehoor aan te geven. Hoe pijnlijk soms ook. Want verandering betekent: terugkijken, gedragspatronen herkennen, erkennen, doorleven, loslaten en nieuwe wegen inslaan. Dit wil niet zeggen dat je daarna ineens een ander mens bent. Wel ben je je meer bewust van wat je doet en wat je daadwerkelijk wil.

Relaties (privé en op het werk) kunnen je veel energie kosten. De oorzaak komt vooruit uit een bepaald patroon wat niet dienend is voor jou. Dit kan zelfs destructief zijn of worden. Vaak geven we de ander daarvan de ‘schuld’ terwijl de basis van dit gedrag bij onszelf ligt. Jij voelt de pijn, de boosheid, de angst, het wantrouwen, het verdriet. Om deze pijn uit ons eigen verleden maar niet te hoeven voelen gaan we een soort aangeleerd gedrag vertonen waardoor we telkens de pijn omzeilen.

Echter wanneer we een ander wijzen op zijn/haar fouten raak je hiermee de pijnpunten van een ander. Die gaat dit omzeilen en drukt vervolgens op jouw pijnpunten. De discussie/ruzie gaat vaak over ‘niets’ maar we zijn niet in staat om naar het geraakte in onszelf te kijken. Wanneer we in staat zijn dit wel te doen kan de emotionele laag er af en kunnen we zien welk gedrag we telkenmale vertonen. Dit is de weg nar verandering. Deze verandering geeft ruimte, rust en inzicht in ons persoonlijke handelen.

Als analytisch coach deel ik deze informatie graag met je om meer inzicht in dit proces te krijgen. Ik doe dit aan de hand van drie type rollen die voor ons allen zeer herkenbaar. Deze komen voort uit de Dramadriehoek welke is ontleend aan de Transactionele Analyse (TA), een benadering bedacht door Eric Berne in die jaren 50.

Vandaag gaat de eerste blog gaat over Het Slachtoffer. Volgende blog gaat over De Aanklager en aansluitend een blog over De Redder. En de laatste blog gaat over hoe we aan deze rollen kunnen ontsnappen,  “De Winnaarsdriehoek”.

"<yoastmark

 

De rol van slachtoffer

In de dramadriehoek stelt het slachtoffer zich weerloos op. Hij zoekt een ander om het op te lossen of om het voor hem te doen. Hij neemt geen verantwoordelijkheid voor zijn eigen situatie en vindt dat het hem allemaal is overkomen. Anderen hebben hem iets aangedaan en projecteert dit ook naar anderen.

Wat zijn de kenmerken van de rol van slachtoffer?

Onmacht en machteloosheid zijn kenmerkend voor deze rol. Anderen doen hem iets aan. Door iemand wordt de situatie veroorzaakt en het slachtoffer communiceert vaak een aantal zaken:

    • Ik ben niet goed genoeg of ik kan daar toch niets aan doen?
    • Het is allemaal mijn fout, ik kan het toch nooit goed doen!
    • Wat ik ook doe, het helpt toch niet, ze werken me allemaal tegen
    • Ja hoor dat heb ik weer!

(on)Macht en manipulatie

In feite is de onmacht die het slachtoffer laat zien een vorm van macht. De macht van de weerloze. Hij benut zijn onmacht om anderen te manipuleren en zover te krijgen dat ze voor hem in beweging komen. Het is een manier voor het slachtoffer om toch zijn zin te krijgen.  Het slachtoffer zal de redder aansporen om hem/haar te helpen en meestal lukt dat. Het ‘houten been’ gedrag: ik ka het niet, jij moet het doen.

Slachtoffer versus Redder en Aanklager

Het Slachtoffer gedraagt zich hulpeloos, reageert het liefst vanuit onmacht: ‘ze moeten altijd mij hebben’. Doet het Slachtoffer dat zielig genoeg dan voelt de Redder zich aangesproken. Roept hij irritatie op, dan wordt de Aanklager uitgedaagd. Als het Slachtoffer niet gehoord wordt en dus niet als slachtoffer behandeld wordt, zie je vaak dat het Slachtoffer verandert in de Aanklager.

Wijze van overleven

Hulpeloosheid en machteloosheid kan benut worden als wijze van overleven. Het moge duidelijk zijn dat het slachtoffer zijn gebrek aan zelfvertrouwen verbloemt door deze rol in te nemen. Hij vindt zichzelf minderwaardig en miskent de eigen mogelijkheden. In feite is het een vorm van pijn vermijden en eigen angsten verbloemen.

Opdracht:

Herken jij jezelf of anderen in dit gedrag? Kijk maar eens goed om je heen. Je zult vast dingen herkennen. Volgende keer meer over De aanklager”, daarna over “De redder” en als afsluiting over “De winnaarsdriehoek“.

Wil je meer weten of wil je van jouw dominante slachtofferrol af? Neem dan contact met ons op!